Dokumenty stanu wojennego

Radek BrzostekZaktualizowano 
- Gdy wybuchł stan wojenny miałam 9 lat - mówi Bogusława Deryło. - Choć niewiele pamiętam z tamtych czasów, to jednak opracowywanie tych dokumentów było dla mnie naprawdę interesujące. Uświadomiło mi to, że wiele działo się nie tylko w Gdańsku, ale i u nas.
- Gdy wybuchł stan wojenny miałam 9 lat - mówi Bogusława Deryło. - Choć niewiele pamiętam z tamtych czasów, to jednak opracowywanie tych dokumentów było dla mnie naprawdę interesujące. Uświadomiło mi to, że wiele działo się nie tylko w Gdańsku, ale i u nas. Radek Brzostek
13 grudnia 1981 roku w Polsce został wprowadzony stan wojenny. Dziś mija dokładnie 25 lat od tamtych dramatycznych wydarzeń.

W ostatnim Magazynie wspominali je dawni opozycjoniści. Dziś zaglądamy do zasobów Archiwum Państwowego w Koszalinie. Przypominamy dokumenty ówczesnej władzy. Wyszukała je i zebrała młoda pracownica archiwum Bogusława Deryło.

- Rozczaruje się ten, kto liczy na sensację - wyjaśnia na wstępie. - Wzmianki o wprowadzeniu stanu wojennego są z reguły lakoniczne i nie wolne od propagandy. Na pewno jednak warto do nich zajrzeć.

Urząd Wojewódzki

W protokole z narady nowego wojewody płk Z. Mazurkiewicza z 23 grudnia 1981 roku można przeczytać: "Naczelnicy oraz prezydent m. Koszalina stwierdzili, że od czasu wprowadzenia stanu wojennego sytuacja na ogół się poprawiła i to zarówno pod względem dyscypliny społecznej, jak i w zaopatrzeniu w podstawowe artykuły(...). Wskazywano jednak na występujące jeszcze braki w zaopatrzeniu, w szczególności w takie artykuły jak: tłuszcze, jaja, sery twarde, dżemy, niektóre gatunki mięsa i wędlin, proszki do prania, mydła, obuwie normalne i BHP, koniecznie dla zakładów zmilitaryzowanych oraz węgiel. Podnoszono sprawę niewłaściwego rozdziału darów pochodzenia zagranicznego".
W Urzędzie Wojewódzkim najwięcej uwagi poświęcano sprawom zapatrzenia ludności w żywność i opał, walce ze spekulacją oraz rozdziałowi darów zagranicznych.

KW PZPR

Więcej informacji o sytuacji społeczno-politycznej po wprowadzeniu stanu wojennego zawierają akta przejęte z Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Koszalinie. Protokół z 12 stycznia 1982 skupia się na atmosferze w "wybranych środowiskach". Oto jeden z cytatów:"Wśród nauczycieli akademickich ogłoszenie stanu wojennego uznane zostało jako mniejsze zło wobec groźby wojny domowej. Decyzja o stanie wojennym znaczną część nauczycieli akademickich ogromnie przestraszyła. Po 13 grudnia 1981 złożyło legitymacje partyjne 8 osób. Są to młodzi pracownicy nauki. Wielu nauczycieli akademickich przyjmuje rolę kibica. Rodzą się obawy, że do władzy dojdą "stalinowcy". Mają pretensje niemal o wszystko do partii, w tym także o zdradę Spasowskiego i Rurarza (ambasadorzy PRL, którzy poprosili o azyl polityczny za granicą po wprowadzeniu stanu wojennego). Nauczyciele akademiccy dają posłuch plotce. Uparcie słuchają obcych radiostacji. Nie mają zaufania do środków masowego przekazu PRL."

KW MO

Najwięcej o reakcji ludności na wprowadzenie stanu wojennego i jej komentarzach można dowiedzieć się z codziennych "Informacji o stanie bezpieczeństwa i porządku publicznego na terenie województwa koszalińskiego" przesyłanych przez Komendę Wojewódzką MO do I sekretarza KW PZPR.
- Niestety, najciekawsza zapewne informacja z 13 grudnia 1981, o numerze 518/81, nie zachowała się - mówi Bogusława Deryło. - Na pewno została złożona do teczki razem z pozostałymi informacjami i przekazana do archiwum w KW, gdzie wszystkie karty w teczce ponumerowano. Nie sposób dzisiaj ustalić, kto i kiedy wyjął ten dokument i dlaczego go zabrał - czy ze względu na jego treść, czy może tylko na pamiątkę...

Dziś publikujemy fragmenty informacji z 14 grudnia 1981 roku. (ak)

Raport milicyjny
Tajne
I Sekretarz Komitetu Wojewódzkiego
Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej
Informacja nr 520/81
o stanie bezpieczeństwa i porządku
publicznego w dniu 12.12.1981

1/ Na terenie województwa realizowane są wszystkie zadania związane z wprowadzeniem stanu wojennego. Zdecydowana większość społeczeństwa zaakceptowała wprowadzenie stanu wojennego. Nastąpił wzmożony wykup środków żywności, a zwłaszcza chleba i przetworów zbożowych. W środowiskach aktywistów "Solidarności" występują negatywne komentarze pod adresem rządu, w których krytycznie ocenia się internowanie czołowych działaczy tego związku. Niektórzy rozważają możliwość podjęcia akcji protestacyjnej w formie strajku generalnego.
2/ Prawie wszystkie kluczowe zakłady pracy oraz instytucje administracji państwowej podjęły w dniu dzisiejszym normalną pracę. Natomiast w kilku zakładach przemysłu maszynowego wystąpiły zakłócenia normalnego toku produkcji.
W zakładach Zespołów Elektronicznych Unitra-Unitech w Białogardzie, które zatrudniają 1.050 pracowników, część załogi podjęła strajk okupacyjny. 200 osób okupuje główną halę produkcyjną. Strajk jest prowadzony pod hasłem "Wolności i chleba". Do zakładu nie wpuszczono pracowników drugiej zmiany.
W Fabryce Podzespołów Radiowych "Elwa" w Kołobrzegu załoga nie przystąpiła w dniu dzisiejszym do pracy, podejmując akcję strajkową. Załoga domagała się uwolnienia internowanego działacza "Solidarności" zatrudnionego w tym zakładzie. Po przeprowadzeniu rozmów wyjaśniających załoga przerwała strajk o godz. 16.40.
W Zakładach Przemysłu Elektronicznego "Kazel" Zakład nr 1 na trzech wydziałach po godz. 7 przerwało pracę około 150 osób. Po rozmowach wyjaśniających z członkami dyrekcji osoby te podjęły pracę o godz. 10.
Na terenie Zakładów Techniki Próżniowej "Unitra-Unima" w Koszalinie wśród pracowników I zmiany rozpowszechniono w ilości kilku egzemplarzy ulotki wykonane na maszynie. Ulotka nakłaniała do strajku generalnego w celu osiągnięcia następujących żądań:
- uwolnienia wszystkich aresztowanych
- zniesienia uprawnień specjalnych stanu wojennego.
Załoga ww. zakładu pracowała normalnie.
3/ Rolnicy indywidualni wyrażają poważne zaniepokojenie rozwojem sytuacji w kraju, a także obawiają się ponownego wprowadzenia dostaw obowiązkowych.
4/ W dniu dzisiejszym nie zanotowano istotnych zakłóceń w środkach masowego przekazu, jak również wydarzeń w środowiskach twórczych.
5/ Na nabożeństwie w katedrze koszalińskiej wikariusz parafii poinformował, że rodziny aresztowanych mogą się zgłaszać do parafii katedralnej celem uzyskania pomocy. Ponadto w dniu dzisiejszym została przeprowadzona rozmowa ostrzegawcza z ks. Janem Borzyszkowskim, proboszczem parafii, w związku z jego negatywnymi wystąpieniami w dniu wczorajszym.
6/ We wczesnych godzinach rannych w Karlinie ujawniono fakt wymalowania na budynku mieszkalnym przy ul. Dzierżyńskiego wrogiego napisu o następującej treści: ,,PZPR - wrogiem narodu. Precz z PZPR. Śmierć komunistom. Wiwat NSZZ". Posterunek MO z Karlinie korzystając z pomocy KM MO w Białogardzie, podjął działania zmierzające do ustalenia sprawcy napisów.
7/ W ramach podjętych działań do służby zaangażowano:
- funkcjonariuszy MO 453
- członków ORMO 309
- pojazdów samochodowych 66

(Opracowano na podstawie materiałów Archiwum Państwowego w Koszalinie)

polecane: Flesz - e-papieros zagraża zdrowiu

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3