Kaplice w Koszalinie. Było ich siedem, została jedna

Piotr Polechoński
Z siedmiu średniowiecznych kaplic do przetrwała tylko jedna – kaplica świętej Gertrudy.
Z siedmiu średniowiecznych kaplic do przetrwała tylko jedna – kaplica świętej Gertrudy. Radek Koleśnik
Dziś najbardziej znana świątynia w Koszalinie to katedra. Ale w przeszłości istniało w mieście także kilka kaplic (w tym na Górze Chełmskiej). Oto ich krótka historia.

Kaplica świętego Ducha (róg ulic Andersa i 1 Maja) Najprawdopodobniej najstarsza, koszalińska świątynia. Wybudowana została na długo przed tym, gdy Koszalinowi nadano prawa miejskie. (w 1266 r.). Pierwsza wzmianka o niej głosi, że w 1319 roku - staraniom trzech mieszczan - przy kaplicy osiadł pierwszy kapłan. Wiemy też, że w 1335 roku nadany jej został przywilej odpustowy, wystawiony przez samą kurię w Awinionie we Francji (ówczesna rezydencja papieży). Przy kaplicy działał też szpital pod tym samym wezwaniem. Szpitali i kaplica przestały istnieć 1617 roku, gdy obie budowle stawił gwałtowny pożar.

Kaplica świętego Jerzego (róg ulic Jana z Kolna i Dworcowa). Powstała poza murami miejskimi. Po raz pierwszy wymienia ją dokument z 1333 roku. Wpis głosi, że wdowa po niejakim Konradzie Wildzie ufundowała tu wikarię. Kaplica służyła jako miejsce modlitwy dla uczniów szkoły parafialnej, a także dla chorych chorych starców z pobliskiego szpitala. Od jej zachodniej strony stała wieża, wybudowana na kwadratowej podstawie. Od 1713 roku pieczę nad kaplicą sprawował miejski garnizon, wykorzystując ją do celów nie związanych z kultem. Została rozebrana w 1792 roku.

Kaplica świętego Mikołaja (ulica Podgórna, naprzeciwko siedziby Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej). Po raz pierwszy wzmiankowana w 1424 roku. Mieszczanin o nazwisku Thydericus Culemany - wraz z ówczesnym, koszalińskim burmistrzem Janem Pernowem - ufundowali wtedy wieczystą wikarię. Kaplicę wybudowali wtedy, tuż za murami miejskimi, za Bramą Młyńską: przy drodze wiodącej do Jamna i dalej do w stronę Bałtyku (święty Mikołaj to patron żeglarzy i rybaków). O 1755 roku służyła jako miejsce modlitwy dla żołnierzy- katolików z miejscowego garnizonu (najczęściej pochodzenia polskiego). Przetrwała opowieść o tym, jako to przez długie lata kaplicę nie wieńczył krzyż, ale matealowy. Ten zniknął dopiero wtedy, gdy którejś nocy uderzył w niego piorun. Rozebrano ją w 1822 roku.

Kaplica świętego Jakuba (ulica Dąbrowskiego, niedaleko Gospody Jamneńskiej). Najbardziej tajemnicza ze wszystkich koszalińskich kaplic - do naszych czasów nie zachowały się niemal żadne wzmianki. Wiadomo tylko tyle, że z początkiem XVII była odnawiana, a w 1735 została rozebrana. Ciekawostką jest fakt, że cegły z tego budynku zostały przeznaczone na rozbudowę kaplicy świętej Gertrudy. Pewne jest także i to, że w pobliżu kaplicy przez długi czas funkcjonował cmentarz. Jeszcze do początku XIX wieku grzebano na nim ubogich mieszczan.

Kaplica pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny (na Górze Chełmskiej). Pierwsza świątynia wybudowana w pobliżu Koszalina. Dokłada data jest powstania nie jest znana. Wiadomo jedynie tyle, że postawił ją zakon norbertanów, któremu teren ten w 1214 roku oddał książę Bogusław II. Pierwsza historyczna wzmianka o istniejącej tu kaplicy pochodzi z 1263 roku. Świątynia na Górze Chełmskiej, w krótkim czasie zdobyła duże znaczenie i cieszyła się międzynarodowym uznaniem. To właśnie tutaj umieszczony był słynący cudami obraz Matki Boskiej oraz równie znany i nie mniej adorowany krucyfiks. Pielgrzymi do tego sanktuarium ciągnęli z całej północnej Europy. W 1431 roku kaplica została rozbudowana, a sto lat później - w trakcie rozruchów na tle religijnym - kompletnie zniszczona. Kult maryjny na Górę Chełmską powrócił dopiero po 1989 roku, kiedy ten teren przejął Kościół katolicki. Wybudowano tu nową kaplicę Matki Boskiej Trzykroć Przedziwnej, którą 1 czerwca 1991 roku poświęcił Jan Paweł II.

Kaplica sióstr Cysterek (ulica Mickiewicza, w miejscu, gdzie dziś stoi kościół prawosławny). Została ufundowana przez biskupa kamieńskiego Hermana von Gleichenna w 1278 roku. Nieco później do Koszalina z Turyngii zostały sprowadzone cysterki, które zaopiekowały się kaplicą (klasztor był bogato wyposażony i otrzymał patronat nad kościołami w Koszalinie, Jamnie i Kraśniku). O samej budowli przetrwały szczątkowe informacje. Kaplica znikła z powierzchni ziemi po tym, jak w połowie XVI wieku wyprowadziły się z miasta ostatnie zakonnice. Jakiś czas później, w tym samym miejscu powstała kaplica świętej Trójcy, a po jej spaleniu odbudowano ją ponownie. Teraz w tym miejscu stoi świątynia prawosławna.

Kaplica świętej Gertrudy (ulica Modrzejewskiej, tuż obok Bałtyckiego Teatru Dramatycznego). Jedyna kaplica, która przetrwała do naszych czasów. Wybudowano ją w 1384 roku, nieopodal Bramy Wysokiej (poza obrębem murów miejskich). Jest to budowa gotycka, murowana z cegły, na planie ośmioboku. Swój sakralny charakter straciła dość wcześnie, bo w burzliwych czasach reformacji (XVI). Od XV wieku kaplica przeszła na własność stacjonującego w mieście garnizonu wojskowego. Żołnierze przekształcili ją w magazyn prochu oraz w jeden z orientacyjnych punktów, przy których organizowano konne wyścigi. Kościółek ten odzyskał religijne znaczenie - należy do koszalińskich protestantów.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3