Postomino przed wojną. Niezwykła historia

Jan Sroka, fundacja DziedzictwoZaktualizowano 
Postomino około 1915 roku. Na pocztówce: gospoda, pałac, stacja kolejowa i ulica we wsi .
Postomino około 1915 roku. Na pocztówce: gospoda, pałac, stacja kolejowa i ulica we wsi .
Kolejny artykuł z serii poświęconej dziejom wsi powiatu sławieńskiego. Tym razem przybliżamy historię Postomina - część pierwsza.

Postomino leży w północno-wschodniej części powiatu sławieńskiego, oddalona o 16 kilometrów od Sławna, na rozwidleniu dróg Darłowo - Słupsk i Sławno - Ustka. Teren wsi jest płaski, a wieś ma wąski kształt (ulicówka) i ciągnie się na długości ponad 1,5 kilometra. Postomino było wsią mieszaną - składało się z majątku i licznych zagród chłopskich. Najstarsza część wsi znajduje się w rejonie kościoła i nieistniejącego dworu.

Niemiecka nazwa wsi brzmiała: Pustmin (mapa Lubinusa z 1618 roku), później aż do 1945 roku: Pustamin. Stanisław Rospond sugeruje, że za podstawę nazwy można przyjąć nazwisko Pustoma, od przymiotnika "pusty". Nazwa Postomino byłoby więc nazwą dzierżawczą.
Okolice Postomina są bardzo starym obszarem osadniczym. Wieś po raz pierwszy wzmiankowana jest w dokumencie z 1301 roku. W 1329 roku Postomino i okolice otrzymał jako lenno Gerd von Below. W 1798 roku Paul Jakob von Below sprzedaje wioskę staroście ze Sławna Wendelinowi von Bilfinger. W 1908 roku małżeństwo Fritz von Denzin i Gabriele von Below adoptują bratanicę - Erikę von Below, która do 1945 roku była właścicielką wsi.

Wielkie pożary kilkakrotnie niszczyły wieś (m.in. w 1819, 1847, 1868, 1898 r.). W okolicy przeważają grunty uprawne, jest mało łąk i pastwisk. Ziemia należy do dobrej klasy i umożliwiała uprawę: żyta, ziemniaków, buraków, rzepaku, pszenicy.

Gospodarstwo na majątku osiągało najwyższe plony w regionie. Hodowano tu bydło i trzodę chlewną, a także konie. Właściciel majątku w okresie międzywojennym posiadał 70 koni, 25 źrebiąt, 100 krów mlecznych, 100 sztuk jałowizny i 500 tuczników. Stado bydła mlecznego należało do najlepszych w powiecie. W 1940 roku osiągano 3915 litrów mleka i 133 kg tłuszczu od jednej krowy. Na 857 hektarach pracowały 4 traktory. W skład majątku wchodziło 621 ha ziemi ornej, 28 hektarów pastwisk, 69 hektarów łąk, 74 hektary wyrębów drewna, 61 hektarów nieużytków i dróg, 3,5 hektara wód oraz folwarki w Kłośniku (niem. Niederland) - mieszkało tu 10 rodzin (62 osoby) i Wykrotach (niem. Grünhof) - mieszkało tu 13 rodzin (59 osób). Majątek posiadał cegielnie. Pałac z końca XVIII wieku, przebudowany w wieku XIX znajdował się w południowo wschodniej części wsi. Otoczony był parkiem w stylu angielskim o powierzchni 3,9 hektara, z cennym drzewostanem. Dziś już nie istnieje , a dawny układ parku uległ zatarciu. Zachowały się jedynie zarysy dwóch alei - bukowej, która prowadziła do pałacu oraz lipowej, która ukośnie przecinała park.

W XIX wieku rozwijająca się wieś uzyskała lepsze połączenia drogowe ze Sławnem, Darłowem i Ustką. W 1893 roku powstała szosa ze Sławna przez Staniewice do Postomina.
Połączenie kolejowe ze Sławnem i Ustką uzyskało Postomino w 1911 roku. Trasa wiodła ze Sławna przez Radosław, Staniewice, Postomino, Marszewo i Złakowo.18-kilometrową trasę pociąg w 1914 roku pokonywał w 36 minut. Stacja kolejowa znajdowała się o około 500 metrów na południowy zachód od krańca wsi za szosą do Pieńkowa. Malowniczo zaprojektowany, murowany i otynkowany budynek dworca składał się z dwóch skrzydeł - parterowego i piętrowego. Obok dworca stały małe budynki pomocnicze oraz wieża ciśnień.

W XX wieku wieś rozwijała się prężnie. W 1939 roku mieszkało tu 706 osób. (dla porównania: w 1818 - 416, 1905 - 795, 1925 - 822), w tym 73 rzemieślników, 43 handlowców, 38 urzędników, 319 robotników, 44 rolników, 32 pracowników majątku, w tym leśniczy, zarządca, dojarz, inspektor, ogrodnik, księgowy, kołodziej, kowal. We wsi było 5 małych gospodarstw poniżej 5 hektarów, 5 do 10 hektarów, 3 do 20 i 12 powyżej 20 hektarów. Podstawową działalnością tych gospodarstw była - podobnie jak majątku - produkcja mleka i hodowla trzody chlewnej. Mleko dostarczano do mleczarni w Możdżanowie.

W Postominie było znacznie więcej zakładów rzemieślniczych, niż w innych miejscowościach powiatu. Były też dwie karczmy ze sklepami wielobranżowymi, stacja paliw, młyn, drogeria, sklep tekstylny. Urzędowali: lekarz, weterynarz, dentysta który dwa razy w tygodniu dojeżdżał z Darłowa, urzędnicy kolejowi i gminni, pocztowcy i drogowcy. Ponadto we wsi działały: Kasa Pożyczkowo - Oszczędnościowa, zakłady maszyn rolniczych, naprawy rowerów i maszyn do szycia, rzeźnik, fryzjer, kowal, 2 murarzy, malarz, 2 stolarzy, 3 krawców, 2 szewców, rymarz, siodlarz. Był też posterunek żandarmerii i 2 dozorców dróg. Od 1864 roku funkcjonowała tu poczta. Istniał Związek Śpiewaczy, Związek Weteranów Wojennych,
Związek Rowerowy i Ochotnicza Straż Pożarna.

Pierwsza wzmianka o szkole pochodzi z 1751 roku. Była to jednoklasowa szkoła przykościelna, w której uczył kościelny. W 1800 roku liczba uczniów wynosiła 50. Ze względu na dużą liczbę dzieci drugą klasę uruchomiono w 1851 roku. W 1876 do szkoły uczęszczało 90 uczniów, w 1900 roku 132,
w 1914 - 149, w 1934 - 132.

W 1861 roku oddano do użytku nowy, dwuklasowy budynek szkolny. Znajdował się naprzeciwko domu inspektora, w dolnej części wsi. Były tam dwa mieszkania dla nauczycieli i obok boisko. Szkoła posiadała też ziemię, którą wydzierżawiała. Oprócz gotówki za dzierżawę nauczyciele otrzymywali masło, mleko i zboże jako dodatek do pensji. W 1876 roku oficjalnie zatwierdzono dwa etaty szkolne.
W 1866 roku po raz pierwszy uregulowano odgórnie kwestię wynagradzania nauczycieli. Dostawał on 269 talarów i dodatkowo miał bezpłatne mieszkanie i opał. Drugi nauczyciel zarabiał 220 talarów.
Od 1888 roku nauczycielem był Robert Kohlhoff, który pracował do roku 1917. Był twórca chóru i stowarzyszenia weteranów wojennych (Kriegerverein), w latach 1818-1932 nauczycie-
lem był Gustaw Bewersdorff, a od 1933 roku Fritz Papenfuss.

Czytaj e-wydanie »

polecane: FLESZ: 10 matek, które zmieniły świat

Wideo

Materiał oryginalny: Postomino przed wojną. Niezwykła historia - Głos Koszaliński

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 3

G
Gość

Ganz genau 36,3 km.

zgłoś
R
Robert

Postomino przed wojną. Niezwykła historia

 

4 grudnia 2012, 17:54 Autor: Jan Sroka, fundacja Dziedzictwo

 

Połączenie kolejowe ze Sławnem i Ustką uzyskało Postomino w 1911 roku. Trasa wiodła ze Sławna przez Radosław, Staniewice, Postomino, Marszewo i Złakowo.18-kilometrową trasę pociąg w 1914 roku pokonywał w 36 minut. Stacja kolejowa znajdowała się o około 500 metrów na południowy zachód od krańca wsi za szosą do Pieńkowa. Malowniczo zaprojektowany, murowany i otynkowany budynek dworca składał się z dwóch skrzydeł – parterowego i piętrowego. Obok dworca stały małe budynki pomocnicze oraz wieża ciśnień.
Komentarz:

Linia kolejowa Ustka- Sławno która została w 1945 rozkradziona przez wkraczające wojska sowieckie liczyła sobie 37 kilometrów, a nie jak zapisano w Waszym artykule 18 kilometrów. To pomyłka szanowni redaktorzy. Czy zapoznaliście się z istniejącymi faktami przed rozpoczęciem waszego artykułu? Nasze kolejne pokolenia będą wówczas popełniać te same błędy, a należy przecież zaznajomić się wpierw z istniejącymi informacjami zanim dokładnie przeanalizujesz same fakty. Chodzi Wam przecież o historie i nie powinno być takie trudne?

 

 

zgłoś
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3